Verzamelingen en gemeenschappen – Verkennend onderzoek naar cultuurgoederen van diverse gemeenschappen in Nederland
Erfgoed heeft voor iedereen een eigen betekenis. Voor sommigen is een object een band met een verleden, voor anderen is erfgoed juist iets ontastbaars om door te geven aan een volgende generatie. Cultureel erfgoed zegt iets over de waarde die mensen hechten aan verhalen van onze families, regio’s of land. Dit onderzoek is een verkenning van cultureel erfgoed – en dan specifiek objecten of verzamelingen – dat van waarde is voor mensen van uiteenlopende gemeenschappen.
Voor wie en waarom dit onderzoek?
Dit onderzoek is met name relevant voor mensen werkzaam in musea of erfgoedinstellingen, zoals collectiebeheerders of conservatoren, die inclusiever willen verzamelen en exposeren. Het rapport legt een onzichtbare vlek in de Nederlandse erfgoedsector bloot. Veel cultureel erfgoed van diverse (o.a. migranten- en regionale) gemeenschappen bevindt zich buiten musea en is onderbelicht.
Belangrijkste lessen uit dit onderzoek
Dit onderzoek laat zien dat aandacht van officiële instanties voor dit type erfgoed sterk wordt gewaardeerd door betrokken gemeenschappen. Tegelijk worden termen als ‘’migrantengemeenschap’’ en ‘’regionale gemeenschap’’ als beperkend ervaren, omdat identiteiten complexer en gelaagder zijn dan dat. Door deze focus kwamen belangrijke thema’s naar voren: representatie, eigenaarschap, ongelijke machtsrelaties en ‘’sense of belonging’’. Zo kan cultureel erfgoed een ingang zijn om te praten over samenleven in Nederland.
Traditioneel is erfgoed in Nederland verdeeld in aparte domeinen als immaterieel en materieel erfgoed. Het onderzoek laat echter zien dat deze scheiding in de praktijk vaak niet opgaat. Objecten en verzamelingen zijn namelijk nauw verbonden met tradities en krijgen hun waarde juist door sociale en historische betekenissen.
Bron: Simons, W. & Bergwerff, S. (2024). Verzamelingen en gemeenschappen. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland.