Van poppodium naar tweede thuis

Dat Astrant nu tien jaar bestaat is volgens oprichter en community-builder Xander een unicum: “Niks overleeft het zo lang hier. Vergeleken met Arnhem, Nijmegen en Utrecht hebben we een cultuurachterstand van minimaal 50 jaar.” Het podium biedt ruimte aan verschillende gemeenschappen. Dat was niet per se het oorspronkelijke plan: ‘’Niemand had verwacht dat het meer over gemeenschappen huisvesten ging dan over een poppodium zijn.’’ Toch was dat precies waar de behoefte van de jongeren lag, en dus gaf Astrant daar gehoor aan. In Ede kan het volgens Xander vanwege het religieuze klimaat bijvoorbeeld lastig zijn om queer te zijn. “Er zijn zelfs scholen waar regenboogvlaggen in de fik worden gezet. Onbekend maakt onbemind.”

Juist daarom is de ruimte van Astrant volgens Xander zo belangrijk: “Een bezoeker vertelde me diens zusje voor het eerst in tijden weer gelukkig te hebben gezien door een bezoek aan ons poppodium. Dat gaat verder dan muzieksmaak, dat gaat over wie je bent.” Het ontmoeten van gelijkgestemden is dan ook precies waar Astrant zich onderscheidt van andere instellingen. Xander: “Bij een ‘regulier’ poppodium gaat het voornamelijk om een concert bezoeken. Je komt en gaat weer. Onze ruimte wordt daarentegen echt gebruikt als safe space voor gemeenschapsvorming, een tweede thuis.” Ook het vraaggericht werken maakt de organisatie uniek: “We zijn de enige in de gemeente die meegroeien met de veranderende behoeftes van jongeren.” 

Gelijkwaardig partnerschap

Behalve de queer gemeenschap is Astrant er onder meer ook voor mensen met autisme. Xander: “Er bestond al wel een café voor hen, maar daar werden ze behandeld als patiënt: betuttelend en kinderachtig.” Vanuit de bezoekers zelf wordt bovendien ook regelmatig iets bedacht of geïnitieerd. “Er was bijvoorbeeld een moeder met een autistische dochter die weinig vriendinnen had. Die dochter was helemaal weg van de Japanse popcultuur. Zo ontstond de anime avond.” Daar werd het sociale belang van Astrant eens te meer benadrukt: “Andere bezoekers werden echt vriendinnen waar de dochter ook daadwerkelijk mee afsprak. Dat was al een halfjaar niet gebeurd.” Xander vervolgt: “Als ik van ouders hoor dat ze een lichtje hebben zien branden bij hun kinderen dat ze lang niet hebben gezien, dan raakt me dat echt.”

Maar hoe zorg je er dan voor dat je met deze gemeenschappen samenwerkt als gelijkwaardige partners? Xander legt uit dat het gaat over openheid, vertrouwen en mensen fouten laten maken. ‘’We doen eerst een paar avonden en dan gaan we evalueren. Je mag heus ook op je bek gaan. Na verloop van tijd, als die avonden goed gaan, krijgen mensen een sleutel van het pand en als er wat is, horen we het wel. Je moet mensen de ruimte geven om te ontwikkelen.’’ Dat betekent ook loslaten: ‘’Soms wil ik dat iets sneller gaat, maar dat is juist een interessant proces waarin je jezelf tegenkomt.’’ Een goede voorbereiding is daarbij belangrijk. “Ideeën moeten uiteindelijk concrete plannen op papier worden. Daarin moet altijd staan waarom en voor wie iemand iets bij Astrant wil organiseren. Daarna zijn er collega’s die meedenken over de praktische zaken.’’ 

Vertrouwen opbouwen

Misschien nog wel belangrijker is dat je ook het vertrouwen van de gemeenschap moet winnen. Dat doe je volgens Xander door te laten zien dat je luistert en door constant te verbeteren. “Iemand vroeg bijvoorbeeld waarom de toiletten niet genderneutraal waren. Dat was binnen een week opgelost door het urinoir en de wc-pot aan te geven.” Om kunnen gaan met feedback en kritiek zijn daarbij belangrijke eigenschappen. “Ik zeg ook wel eens verkeerde voornaamwoorden, en word daar dan op aangesproken. Als je daarvoor openstaat en het de volgende keer wél goed doet, is er niks aan de hand.” Ook benadrukt Xander het belang van oprechtheid: “Het moet geen act zijn. Bij Astrant willen we écht dat iedereen zich welkom voelt. Daarbij stellen we ons leerbaar op.”