Toolkit Artistieke vrijheid onder druk
Kunst- en cultuurmakers bewegen zich in tijden van polarisatie tussen artistieke vrijheid en zelfcensuur, tussen maatschappelijke verantwoordelijkheid en beperkte financiële en personele middelen, tussen creatieve expressie en strategische aanpassing. Dit vraagt extra inspanning van hen, niet alleen als professional, maar ook wat betreft hun persoonlijke houding, psychische weerbaarheid en eigen visie op de samenleving.
Voor wie en waarom deze toolkit?
Deze toolkit heeft als doel om jou, als individuele maker of gezelschap ondersteuning te bieden, door concrete suggesties, reflectievragen en mogelijke actiepunten te benoemen om de artistieke vrijheid te waarborgen.
In de toolkit
De toolkit biedt handvaten voor makers binnen de volgende zes pijlers:
1. Mindset & Houding: denk na over jouw identiteit en rol in het maatschappelijk speelveld als maker of instelling.
2. Pers & PR: denk strategisch en op basis van jouw waarden na over je narratief en bijpassend PR-materiaal.
3. Interventies & Keuzes van kunstenaars: wees je bewust van de invloed van jouw artistieke keuzes – deze zijn nooit neutraal of maar voor één interpretatie vatbaar.
4. Bescherming & Veiligheid: zorg voor adequate bescherming van het publiek, kunstenaars en medewerkers die artistieke vrijheid, openheid en bereidheid tot dialoog mogelijk maken.
5. Subsidies & Neutraliteit: denk goed na over je omgang met subsidievoorwaarden om autonomie en speelruimte voor je eigen waarden en prioriteiten te verkennen.
6. Weerbaarheid: bouw ruimte voor zelfzorg steun voor en vanuit gemeenschappen in om op langere termijn actief en betrokken te kunnen blijven.
De informatie uit deze toolkit is vertaald en aangevuld voor een Nederlandse context vanuit het project LAB & KONFERENZ VIELFÄLTIGER OSTEN, een programma van het Verbund Mitte-Ost.
Bron: Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten. (2026). Artistieke Vrijheid onder druk van de huidige politieke spanningen.