Op weg naar neuro-inclusief kunstonderwijs
Inclusie van neurodiverse personen in het kunstonderwijs hoeft niet alleen maar gericht te zijn op voorzieningen. Deze publicatie van APRIA geeft vanuit een theoretisch en praktisch perspectief inzichten over hoe het kunstonderwijs op systeemniveau inclusiever gemaakt kan worden voor diverse breinen van studenten.
Voor wie en waarom deze publicatie?
Deze publicatie is voor alle docenten, onderzoekers, studenten en kunstenaars die een nieuw perspectief op de inclusie van neurodiversiteit in het kunstonderwijs willen. De publicatie geeft theoretische verdieping die je op kritische wijze de basis van het kunstonderwijs zal laten heroverwegen. Ook bevat de publicatie concrete praktische tips om jouw kunstonderwijs toegankelijker te maken voor neurodiverse personen.
Belangrijkste lessen uit deze publicatie
De theoretische lenzen die in deze publicatie worden gebruikt om systematische inclusie van neurodiversiteit in het kunstonderwijs te beschouwen zijn:
Epistemic justice (epistemische rechtvaardigheid): de rechtvaardige behandeling van individuen en groepen in kennis-gerelateerde werkvelden. Bijvoorbeeld de inclusie van neurodiverse perspectieven in het kunstonderwijs.
Neurodiversity (neurodiversiteit): het idee dat neurologische verschillen tussen mensen natuurlijk zijn, niet alleen een diagnose voor hen die niet tot ‘de norm’ behoren. Het gaat om variaties in het menselijk brein die de manier van denken, leren, communiceren en prikkelverwerking beïnvloeden.
Ethics of care (zorgethiek): een moreel/ethisch perspectief dat de nadruk legt op relaties, empathie, medeleven en wederzijdse afhankelijkheid. Dit perspectief is in de jaren ’80 ontwikkeld vanuit het feminisme als kritiek op de (mannelijke) benadering van ethiek die sterk focuste op rechtvaardigheid en plichten.
Met behulp van deze begrippen kun je in de publicatie lezen over:
Hoe een groep onderzoekers een kunstvak ontwikkelde waarin neurodiversiteit centraal staat. Je leert hier hoe onderwijs ervoor zorgt dat sommige studenten zich welkom voelen en anderen niet. Ook lees je hoe kunstonderwijs vaak uitgaat van ‘normaal’ gedrag, wat invloed heeft op hoe studenten werken en leren.
De persoonlijke ervaringen van studenten. Hier leer je ook over de ervaringen van neurodiverse studenten gecombineerd met onderdelen van hun lichaam of identiteit zoals etniciteit en seksuele oriëntatie. De publicatie geeft je hier ook praktische tips om jouw onderwijs neuro-inclusiever te maken.
Artistieke experimenten die laten zien dat kunst ook een manier van kennis maken is. Je leert hier hoe kunstenaars via verschillende zintuigen neurodiversiteit onderzoeken en laten beleven.
Bron: Berendsen, J., Camuti, F., Evans, J., Grama, I., Van den Hoeven, C., Jones, T., Kaur, K., Leest, J., Van der Maaden, M., Naji, F., Nora, Van der Steen, A., Tiemersma, R., De Wekker, J. & Wijnen, J. (2026). Op weg naar neuro-inclusief kunstonderwijs. APRIA.