Op blind date met een ongepubliceerd manuscript bij Het Boekenspektakel
Foto: Isabelle Cornet
In de monumentale hal van Bibliotheek Utrecht Neude hangt sinds januari een van de vleugels vol met witte tasjes. In elk tasje zit een ongepubliceerd verhaal. Geen marketingcampagne of curator die vooraf heeft beoordeeld of het ‘goed genoeg’ is. Alleen een verhaal, en de keuze van de schrijver om het te delen. Het idee voor de Bibliotheek van Ongepubliceerde Verhalen, later omgedoopt tot Het Boekenspektakel, ontstond bij directeur Deirdre Carasso, die erover hoorde in een podcast. Dat zette haar aan het denken: wat gebeurt er als je traditionele poortwachters wegneemt en elk verhaal de kans geeft om te worden gelezen?
“Er zijn heel veel mensen die met toewijding en passie schrijven,” begint Lisette Berendsen, specialist communicatie bij de Bibliotheek Utrecht. “Veel van die verhalen worden nooit gepubliceerd en dus ook niet door anderen gelezen.” Met dit project wist de bibliotheek toch in dat gat te springen. Lisette: “Mensen voelen dat hun verhaal er mag zijn. Dat gevoel van erkenning is heel belangrijk.”
Toegankelijk voor makers en publiek
Het project is bewust laagdrempelig opgezet om deelname voor iedereen mogelijk te maken. Alle vormen en talen zijn welkom: poëzie, kinderboeken, thrillers en kookboeken, in het Nederlands, Arabisch, Engels of dialect. “Er is geen commissie die je boek beoordeelt.” zegt Lisette. “Als je het wilt delen, kan dat gewoon.” Ook voor bezoekers is toegang eenvoudig. “Je hoeft geen lid te zijn van de bieb of iets te betalen. Je kunt zeven dagen per week naar binnenlopen om een manuscript te lenen, te lezen en weer te terugbrengen. We houden het zo simpel mogelijk.”
Om een verhaal te kiezen, kunnen bezoekers een route volgen met vragen die helpen hun nieuwsgierigheid te sturen. “Je kiest niet op naam of genre, maar op gevoel,” zegt Lisette. “Zo kom je in aanraking met verhalen en perspectieven die je anders misschien nooit zou ontdekken.” Die presentatie van de boeken versterkt dat principe, want elk verhaal zit in een wit tasje waarop alleen een korte typering staat. “Je gaat eigenlijk op blind date met een verhaal,” zegt Lisette. “Je wordt niet afgeleid door een mooie cover, recensies of aanbevelingen. Je kiest gewoon wat je nieuwsgierig maakt.”
Foto: Isabelle Cornet
Erkenning
Dat de witte tasjes de verhalen gelijkwaardig maken, betekent niet dat het project onpersoonlijk is. Vrijwilligers ondersteunen schrijvers bij het inleveren van hun werk en denken mee over labels of categorieën. “Sommige boeken zijn heel persoonlijk,” vertelt Lisette. “Dan helpt het als iemand even meekijkt, of gewoon een praatje maakt. Zo voelt de schrijver zich gezien en gesteund.”
Ook lezers dragen bij aan dat gevoel. In elk tasje zit een kaartje waarop zij een reactie kunnen achterlaten: een compliment, een vraag of een korte reflectie. “Die kleine briefjes betekenen ontzettend veel,” zegt Lisette. “Het is directe terugkoppeling van de lezer, waardoor schrijvers merken dat hun verhaal niet alleen aanwezig is, maar ook echt gelezen en gewaardeerd wordt. Dat creëert erkenning én een gevoel van verbinding tussen maker en publiek.”
Nieuwe bezoekers en onverwachte ontmoetingen
Het Boekenspektakel trekt ook mensen die niet vanzelfsprekend naar de bibliotheek komen. “We zien schrijvers en bezoekers uit het hele land, van verschillende leeftijden, achtergronden en taalgebieden.” zegt Lisette. “Nu maken ze deel uit van een collectie met honderden andere verhalen.” Wat de inbreng zo succesvol maakte? “We hebben vanaf het begin de schrijvers centraal gezet in onze communicatie,” legt Lisette uit. “Via foto’s en portretten op onder meer LinkedIn lieten we zien wie er meedeed en waarom zij hun verhaal wilden delen. Hierdoor dachten mensen: ‘Ah! Dit is ook voor mij!” Daarnaast is het project is ook de landelijke pers niet ontgaan, wat het bereik nog groter maakte. “Zo vonden steeds meer mensen de weg naar onze bibliotheek.”
Foto: Isabelle Cornet
Door grote hoeveelheid én diversiteit aan verhalen, ontstaan onverwachte kruisbestuivingen. jongeren lezen werk van leeftijdsgenoten, nieuwkomers ontdekken Nederlandstalige verhalen en vaste bezoekers maken kennis met nieuwe perspectieven. “Het gaat natuurlijk ook niet alleen om lezen of lenen,” legt Lisette uit. “Het gaat om het ontmoeten van andere perspectieven. Verhalen die je laten beseffen dat iedereen een verhaal heeft dat het waard is om gehoord te worden. Het project verruimt je blik als lezer én als mens.”
“Je beseft dat iedereen een verhaal heeft dat het waard is om gehoord te worden. Het project verruimt je blik als lezer én als mens.”
- Lisette Berendsen, specialist communicatie Bibliotheek Utrecht
Met Het Boekenspektakel onderstreept de Bibliotheek Utrecht haar rol als publieke ruimte waar verschillende stemmen samenkomen, náást het werk van uitgevers, niet in plaats van. Lisette benadrukt: “Uitgevers hebben hun functie, dat staat buiten kijf. Maar wij hebben ook een maatschappelijke opdracht: een plek creëren waar verhalen gehoord worden die elders misschien geen plek krijgen. Die rollen kunnen prima naast elkaar bestaan, het één sluit het ander niet uit.”
Wat kunnen culturele organisaties hiervan leren?
Het succes van het Boekenspektakel laat zien hoe relatief eenvoudige keuzes grote impact kunnen hebben op inclusie en participatie:
Zet deelnemers centraal. Laat zien wie er meedoet met jouw participatieproject. Deel persoonlijke verhalen en foto’s, zodat herkenning en deelname worden gestimuleerd.
Maak deelname zo toegankelijk mogelijk. Verwijder zoveel mogelijk poortwachters, accepteer verschillende vormen en talen. Neem ook praktische drempels zoals lidmaatschap weg.
Bied persoonlijke aandacht. Vrijwilligers begeleiden schrijvers bij het inleveren en helpen met labels, categorieën of gewoon een praatje, waardoor makers zich gezien en gesteund voelen.
Speel met presentatievormen. Stimuleer nieuwsgierigheid en ontdekking: gebruik elementen zoals het buizenspel of de blind date-formule, zodat lezers zich laten verrassen.
Maak ruimte voor kruisbestuiving. Door verhalen van verschillende leeftijden, achtergronden en talen naast elkaar te zetten, ontstaan ontmoetingen en verbindingen die anders niet zouden plaatsvinden.
Het Boekenspektakel blijft open voor nieuwe inzendingen: “Iedereen kan iedere dag tussen 14 en 17 uur een verhaal komen brengen,” zegt Lisette. “Er is geen deadline, geen druk. Elke bijdrage is welkom en waardevol.”