De cognitieve waarde van cultuur
Dit deelrapport van Kenniscentrum Cultuuronderzoek belicht de waarde van cultuur voor het cognitief functioneren en ontwikkelen van kinderen en volwassenen en hun leerprocessen. Deze publicatie bestaat in een serie van rapporten die de economische, sociale en gezondheidswaarde van cultuurparticipatie onderzoeken.
Voor wie en waarom dit rapport
Dit rapport is voor iedere culturele professional die zich bevindt op het snijvlak van kunst en educatie. Dit rapport geeft je wetenschappelijk onderbouwde inzichten over de bijdrage van kunst en cultuur op het cognitief functioneren van volwassenen en kinderen.
Belangrijkste lessen uit dit rapport
In het rapport wordt de cognitieve waarde van cultuur op allerlei vlakken beschreven. Hieronder volgen de belangrijkste lessen op het gebied van gelijkwaardigheid en inclusie.
Het toepassen van kunst- en cultuurparticipatie als leermiddel in het onderwijs kan helpen bij het verminderen van ongelijkheden tussen kinderen op verschillende vlakken.
Op kunst gebaseerde interventies hebben een grotere positieve invloed op de schoolprestaties van lager scorende leerlingen. Kunstintegratie in onderwijs en leren via de kunsten geeft kinderen alternatieve vormen om zichzelf, hun vaardigheden en hun kennis te uiten.
Onderzoek wijst uit dat kunsteducatie en kunstintegratie vanuit school relatief sterke effecten kunnen hebben op leerlingen uit etnisch-culturele minderheidsgroepen en leerlingen uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische positie. Dit komt mogelijk doordat deze leerlingen buiten de schoolcontext minder toegang hebben tot kunst- en cultuurervaringen.
Cultuurparticipatie heeft via twee mechanismen impact op leren:
Symbolische functie: wanneer een leerling veel meedoet met kunst- en cultuurbeoefening kan dat ervoor zorgen dat leerkrachten hen hoger inschatten en voorkeursbehandeling geven.
Vaardigheidsbevorderende functie: meedoen met kunst- en cultuurbeoefening draagt direct bij aan het ontwikkelen van vaardigheden, wat succes op school vergroot.
Ongelijkheden in kansen en prestaties op school worden beïnvloed door jouw toegang tot cultuur. Meedoen met kunst en cultuur hangt dus sterk samen met schoolsucces en verklaart verschillen tussen sociale groepen hierin. Hier komt bij dat kinderen uit een lagere sociaaleconomische klasse en uit etnisch-culturele minderheidsgroepen minder voordelen ervaren wanneer ze meer toegang krijgen tot cultuur. Dit komt doordat niet alle vormen van cultuurbeoefening als even goed en waardevol worden beoordeeld. Op die manier wordt etnisch-culturele ongelijkheid in stand gehouden.
Bron: Goemaere, H., Spruyt, B. & Siongers, J. (2026). Waarde van cultuur - De cognitieve waarde van cultuur. Kenniscentrum Cultuuronderzoek.