ACT! Naar een assertief, collectief en transformatief kunstonderwijs
Wat betekent de veranderende maatschappelijke, technologische en economische context eigenlijk voor de rol en inhoud van het hbo-kunstonderwijs? Dit verkennende onderzoeksrapport van Vereniging Hogescholen onder leiding van Jet Bussemaker biedt inzichten in de sector en doet aanbevelingen.
Voor wie en waarom dit rapport?
Dit rapport is voor iedereen werkzaam in het (hoger)kunstonderwijs die bij wil dragen aan een wendbare en toekomstgerichte leeromgeving.
Belangrijkste lessen uit dit rapport
Om deze ontwikkeling het hoofd te bieden, is ACTie nodig. Drie centrale begrippen geven richting aan de toekomst van het kunstonderwijs:
Assertief: studenten moeten leren hun artistieke en maatschappelijke waarde helder te positioneren. Dat vraagt om vakmanschap en creatief vermogen, strategisch inzicht, ondernemerschap, (mentale) veerkracht en bewustzijn van context.
Collectief: de beroepspraktijk is interdisciplinair en samenwerkingsgericht. Talent en kwaliteit moeten breder worden opgevat dan individuele excellentie. Verbinding met andere disciplines, sectoren en regionale ecosystemen is essentieel.
Transformatief: de kunsten hebben het vermogen om nieuwe perspectieven te bieden en maatschappelijke verandering te stimuleren. Dat vraagt om versterking van onderzoek, aandacht voor technologie en duurzaamheid en het vermogen van de sector om zelf mee te bewegen.
De commissie formuleert vijf samenhangende aanbevelingen
1. Versterk de relatie met de omgeving: werk structureel samen met partijen binnen en buiten de culturele en creatieve sector, geef studenten ruimte om kunstdomeinoverstijgend en interdisciplinair te leren samenwerken, en stimuleer de keten van talentontwikkeling.
2. Verruim de opvatting van kwaliteit en talent: hanteer een brede definitie van talent, verbreed selectiecriteria, stimuleer (mentale) weerbaarheid en verandervermogen, bied ruimte aan diverse, hybride en collectieve kunstpraktijken en leg daarmee een basis voor sterke beroepspraktijken.
3. Zorg voor toekomstgerichte inhoud van het onderwijs: integreer ondernemersvaardigheden en technologie in het curriculum, en geef duurzaamheid, ethiek en regeneratie een duidelijke plek in het onderwijs.
4. Stimuleer de onderzoeksfunctie: bouw praktijkgericht onderzoek verder uit (onder andere via de Professional Doctorate) en verbind onderwijs en onderzoek sterker met het werkveld.
5. Zie het als een gezamenlijke opdracht: om kwalitatief hoogstaand en toegankelijk kunstonderwijs te blijven bieden, is gezamenlijke slagkracht nodig. ACT staat daarom niet alleen voor Assertief, Collectief en Transformatief, maar ook voor daadwerkelijk handelen in gezamenlijkheid.
De toekomst vraagt geen radicale breuk, maar wel ACTie in de zin van bewuste keuzes, versterkte samenwerking en continue reflectie op de rol van kunst en kunstonderwijs in een complexe en veranderende samenleving.
Bron: Vereniging Hogescholen. ACT!.